ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย หรือมีความคิดทำร้ายตนเอง — โทร 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง ดูวิธีขอความช่วยเหลือ

พื้นที่ฝึกใจที่ไม่เร่งคุณ

ให้วันนี้เบาลง
ทีละก้าวที่พอไหว

เรียนรู้และลองฝึก CBT, MBCT และ MiCBT ในแบบที่สั้น ชัด และไม่ต้องทำให้สมบูรณ์ แค่เริ่มจากสิ่งที่ทำไหวในวันนี้ก็เพียงพอแล้ว

ไม่มีการให้คะแนน ไม่มีการนับ streak และไม่มีวันไหนที่ “พลาด”

เว็บไซต์นี้เป็นเครื่องมือเรียนรู้และฝึกทักษะ ไม่ใช้แทนการวินิจฉัย การรักษา หรือคำแนะนำจากจิตแพทย์/นักจิตวิทยา หากอาการรุนแรงขึ้น โปรดติดต่อผู้เชี่ยวชาญหรือดู ช่องทางช่วยเหลือ

เรียนรู้อย่างเข้าใจง่าย

สามแนวทาง ไม่ต้องเลือกข้าง

ทั้งสามแนวทางช่วยให้เรามีความสัมพันธ์กับความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมที่ยืดหยุ่นขึ้น แต่มีจุดเน้นต่างกัน คุณอาจใช้มากกว่าหนึ่งแนวทางร่วมกันได้เมื่อเหมาะกับการดูแลของผู้เชี่ยวชาญ

Cognitive Behavioral Therapy

CBT ชวนมองว่า “เหตุการณ์–ความคิด–อารมณ์–การกระทำ” เชื่อมกันอย่างไร

เราไม่จำเป็นต้องบังคับให้คิดบวก แต่สามารถสังเกตความคิดอัตโนมัติ ตรวจสอบว่ามีหลักฐานอะไรบ้าง และเลือกการกระทำเล็ก ๆ ที่สอดคล้องกับสิ่งสำคัญสำหรับเรา

หลักฐาน CBT เป็นจิตบำบัดที่มีงานวิจัยมากสำหรับภาวะซึมเศร้า และมักทำร่วมกับแผนรักษาจากผู้เชี่ยวชาญ
อ่านบทความ CBT ฉบับขยาย →
1

จับความคิดที่กำลังเกิด

เติมประโยคสั้น ๆ ว่า “เมื่อเกิด… ฉันเผลอคิดว่า…”

2

มองหลักฐานสองด้าน

อะไรสนับสนุนความคิดนี้? อะไรอาจเป็นข้อมูลอีกด้านหนึ่ง?

3

เลือกก้าวที่เล็กพอ

เลือกสิ่งที่ทำได้ใน 5–10 นาที ไม่ต้องรอให้รู้สึกพร้อมก่อน

บทความฉบับขยาย

เข้าใจวิธีฝึก
ก่อนค่อย ๆ เริ่ม

บทความแต่ละชิ้นยาวประมาณหนึ่งหน้า A4 เมื่อเปิดอ่าน เหมาะสำหรับอ่านทีละตอนในวันที่มีแรง เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่แผนรักษาเฉพาะบุคคล

01CBT

Cognitive Behavioral Therapy

CBT: ฝึกมองความคิดอย่างเป็นธรรม แล้วขยับชีวิตทีละก้าว

เปิด / ปิด

CBT ไม่ได้บอกว่าความคิดของคนที่ซึมเศร้า “ผิด” หรือให้พยายามคิดบวกตลอดเวลา แต่ชวนสังเกตวงจรที่เชื่อม เหตุการณ์ ความคิด อารมณ์ สัญญาณทางกาย และการกระทำ เมื่อเราเห็นวงจรชัดขึ้น เราอาจมีพื้นที่เล็ก ๆ ให้เลือกตอบสนองแบบใหม่ได้

หัวใจของวิธีนี้

ความคิดอัตโนมัติมักเกิดเร็วและฟังดูเหมือนข้อเท็จจริง เช่น “ฉันทำอะไรไม่สำเร็จเลย” หรือ “ไม่มีใครอยากอยู่กับฉัน” ใน CBT เราไม่ต้องเถียงความคิดนั้นทันที แต่จดถ้อยคำเดิมไว้ ตรวจสอบหลักฐานทั้งที่สนับสนุนและไม่สนับสนุน แล้วทดลองทางเลือกที่สมดุลกว่า เช่น “วันนี้ฉันทำได้น้อย แต่ยังมีบางอย่างที่พอทำได้”

อีกเสาหลักคือการค่อย ๆ กลับไปทำกิจกรรมที่มีความหมาย แม้แรงจูงใจยังไม่มา เพราะการรอให้รู้สึกดีเสียก่อนอาจทำให้วงจรหลีกเลี่ยงยาวขึ้น กิจกรรมที่เลือกไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่ อาจเป็นการอาบน้ำ เปิดหน้าต่าง เดิน 5 นาที หรือส่งข้อความหาใครสักคน

ฝึกหนึ่งรอบอย่างไร

  1. เขียนเหตุการณ์ที่กระตุ้นใจให้สั้นและเป็นรูปธรรม
  2. จดความคิดอัตโนมัติและให้คะแนนความเชื่อ 0–100
  3. ระบุอารมณ์และความรู้สึกทางกาย ไม่ต้องตัดสินตัวเอง
  4. ถามว่า “หลักฐานด้านหนึ่งและอีกด้านคืออะไร?”
  5. เลือกประโยคที่แม่นและเมตตากว่า แล้วทดลองการกระทำเล็ก ๆ

โครงตัวอย่าง 8–12 สัปดาห์

สัปดาห์ 1–2ทำความเข้าใจภาวะซึมเศร้า สังเกตอารมณ์ กิจกรรม และความคิดโดยยังไม่รีบแก้
สัปดาห์ 3–4ฝึกบันทึกความคิด ตรวจสอบหลักฐาน และสร้างคำตอบทางเลือกที่ไม่สุดโต่ง
สัปดาห์ 5–6วางแผนกิจกรรม การแก้ปัญหา และการทดลองพฤติกรรมที่ปลอดภัยเพื่อทดสอบความเชื่อ
สัปดาห์ 7–8เชื่อมความคิดหลักกับรูปแบบเดิม ฝึกทักษะรับมือวันที่อาการกลับมา และทำแผนป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
สัปดาห์ 9–12เป็นช่วงเสริมที่บางโปรแกรมใช้เพื่อทบทวน เพิ่มการฝึกเฉพาะปัญหา และค่อย ๆ ลดการพึ่งพาการบ้าน ไม่ใช่มาตรฐานเดียวกันทุกแห่ง
ข้อควรระวัง แบบฝึกนี้ไม่ควรใช้เพื่อกล่าวโทษตนเอง และไม่ใช่การหยุดยา/เปลี่ยนการรักษา หากมีความคิดทำร้ายตนเอง อาการรุนแรง นอนไม่หลับหลายคืน หรือทำกิจวัตรไม่ได้ ให้ติดต่อผู้เชี่ยวชาญทันที

อ่านงานวิจัยเพิ่มเติม: DeRubeis et al. (2005) และ Dimidjian et al. (2006)

02MBCT

Mindfulness-Based Cognitive Therapy

MBCT: ฝึกเห็นความคิดและอารมณ์ โดยไม่ต้องกลายเป็นความคิดนั้น

เปิด / ปิด

MBCT ผสานการฝึกสติที่เป็นระบบเข้ากับความเข้าใจจาก CBT จุดมุ่งหมายไม่ใช่ทำให้ไม่มีความคิดเศร้า แต่เรียนรู้ว่าอารมณ์ ความคิด และความรู้สึกในกายเปลี่ยนแปลงได้ และเราอาจรับรู้มันโดยไม่รีบเชื่อ ไม่รีบผลักไส หรือไม่ต้องแก้ทุกอย่างในทันที

หลักการสำคัญ

หลักสูตรมาตรฐานมักเป็นกลุ่มสัปดาห์ละครั้งประมาณ 2 ชั่วโมง มีการบ้านฝึกสติระหว่างสัปดาห์ และบางโปรแกรมมีวันฝึกเต็มวัน จุดที่เรียกว่า decentering หรือการถอยออกมามองความคิด ช่วยให้ประโยคอย่าง “ฉันไม่มีทางดีขึ้น” กลายเป็น “ฉันกำลังมีความคิดว่าไม่มีทางดีขึ้น” ความแตกต่างเล็ก ๆ นี้ไม่ได้ลบความเจ็บปวด แต่เพิ่มทางเลือกในการดูแลตัวเอง

หลักฐานของ MBCT เด่นที่สุดในผู้ที่เคยมีภาวะซึมเศร้ากลับเป็นซ้ำและอยู่ในระยะอาการทุเลา จึงควรเรียนกับผู้สอนที่ผ่านการฝึก โดยเฉพาะเมื่อมีอาการมาก มีประวัติ trauma หรือเคยมีประสบการณ์จากการทำสมาธิที่รุนแรง

การฝึกประจำวัน

  1. เริ่มด้วย body scan หรือนั่งรู้ลมหายใจในเวลาสั้น ๆ
  2. รู้ทันสิ่งที่ดึงใจออกไป แล้วกลับมาโดยไม่ตำหนิ
  3. ฝึก 3-minute breathing space เมื่ออารมณ์เปลี่ยน
  4. รับรู้กิจวัตรธรรมดา เช่น เดิน กิน หรือแปรงฟัน
  5. บันทึกว่าอะไรช่วยให้อยู่กับวันนั้นได้ ไม่ใช่วัดว่าฝึกเก่งแค่ไหน

แผนการเรียนรู้ 8 สัปดาห์

สัปดาห์ 1ออกจากโหมดอัตโนมัติ เริ่ม body scan และสังเกตประสบการณ์ตรง
สัปดาห์ 2พบอุปสรรค เช่น ง่วง เบื่อ ปวด หรือใจลอย แล้วฝึกตอบสนองอย่างอยากรู้อยากเห็น
สัปดาห์ 3ฝึก mindful movement นั่งรู้ลมหายใจ และเรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่างร่างกาย อารมณ์ และการหลีกเลี่ยง
สัปดาห์ 4รับรู้เสียงและความคิด เห็นความคิดเป็นเหตุการณ์ในใจ ไม่ใช่คำสั่งที่ต้องทำตาม
สัปดาห์ 5หันเข้าหาประสบการณ์ยากอย่างพอดี ใช้ลมหายใจและการรับรู้กายเป็นหลักยึด โดยไม่บังคับตัวเอง
สัปดาห์ 6สำรวจว่า “ความคิดไม่ใช่ข้อเท็จจริง” และทดลองมุมมองที่ยืดหยุ่นขึ้น
สัปดาห์ 7–8วางแผนดูแลตัวเอง รู้สัญญาณเตือนของอารมณ์ตก และสร้างแผนป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

ถ้าโปรแกรมขยายเป็น 9–12 สัปดาห์ โดยทั่วไปควรใช้เป็นช่วงต่อยอด ไม่ใช่หลักสูตรมาตรฐานใหม่ เช่น ทบทวน body scan และ breathing space ฝึกกับสถานการณ์กระตุ้นจริงอย่างค่อยเป็นค่อยไป ทบทวนแผนวันที่อาการตก และเชื่อมต่อการรักษาในระยะยาว ระยะเวลาและความเข้มข้นต้องปรับกับผู้สอนและผู้รักษา

หยุดหรือขอความช่วยเหลือเมื่อ การนั่งเงียบทำให้ตื่นตระหนก ภาพความทรงจำรุนแรง ความคิดทำร้ายตนเอง หรืออาการแย่ลง ให้ลืมตา กลับมารับรู้สิ่งรอบตัว เปลี่ยนเป็นกิจกรรม grounding และติดต่อผู้เชี่ยวชาญ ไม่ควรฝืนเพื่อให้ครบเวลา

อ่านเพิ่มเติม: Brown University: MBCT program snapshot, Kuyken et al. (2016) และ Teasdale et al. (2000)

03MiCBT

Mindfulness-integrated Cognitive Behavior Therapy

MiCBT: ฝึกอยู่กับความรู้สึกในกาย แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนวิธีตอบสนอง

เปิด / ปิด

MiCBT ผสาน mindfulness กับ CBT โดยให้ความสำคัญกับความรู้สึกทางกายที่เกิดพร้อมอารมณ์ เช่น แน่นหน้าอก ร้อนวูบ ตึง หรือชาที่มือ แนวคิดหลักคือเมื่อเราฝึกสังเกตความรู้สึกเหล่านี้ด้วย equanimity หรือความสมดุลที่ไม่รีบผลักไสและไม่รีบคว้าไว้ เราอาจลดการตอบสนองอัตโนมัติและค่อย ๆ เข้าใกล้สิ่งที่เคยหลีกเลี่ยงอย่างปลอดภัย

ต่างจาก MBCT ตรงไหน

MBCT มักเน้นการรู้ทันโหมดความคิดและการป้องกันการกลับเป็นซ้ำของภาวะซึมเศร้า ส่วน MiCBT วางเส้นทางจากการฝึกภายในไปสู่การสัมผัสประสบการณ์ที่เคยทนไม่ได้ การเผชิญสิ่งที่หลีกเลี่ยง และทักษะระหว่างบุคคล ทั้งสองวิธีใช้สติ แต่ไม่ควรสรุปว่าเป็นโปรแกรมเดียวกันหรือมีฐานหลักฐานเท่ากัน

งานวิจัย MiCBT มีแนวโน้มที่ดีในกลุ่มที่มีอาการร่วมหลายด้าน แต่จำนวนงานและความหลากหลายของกลุ่มตัวอย่างยังน้อยกว่า MBCT จึงควรใช้ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อเลือกความเข้มข้นที่เหมาะสม

ก่อนเริ่มฝึก

  1. เลือกความรู้สึกในกายที่ไม่รุนแรงเกินไปเป็นจุดเริ่ม
  2. สังเกตแบบบรรยายกลาง ๆ เช่น “ตึง อุ่น เต้น”
  3. ฝึกกลับมาที่ลมหายใจและสิ่งสัมผัสรอบตัว
  4. ไม่ใช้การฝึกเพื่อบังคับให้ความรู้สึกหาย
  5. การ exposure ต้องเป็นสิ่งที่ปลอดภัย ไม่ใช่การเข้าไปหาอันตราย

โครง MiCBT 8 สัปดาห์ 4 ระยะ

สัปดาห์ 1–3 · Personalผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ท่าทาง ลมหายใจ และ body scan เพื่อเห็นความสัมพันธ์ของความคิดกับความรู้สึกทางกาย
สัปดาห์ 4–5 · Exposureฝึก equanimity กับความรู้สึกภายในและค่อย ๆ ทำงานกับการหลีกเลี่ยง โดยใช้การทดลองพฤติกรรมที่ปลอดภัย
สัปดาห์ 6 · Interpersonalนำสติไปใช้กับปฏิสัมพันธ์ ฝึก assertiveness และรับผิดชอบต่อประสบการณ์ของตนโดยไม่โทษอีกฝ่ายหรือโทษตัวเอง
สัปดาห์ 7–8 · Empathicขยาย body scan ให้ลื่นไหล ฝึกเมตตาและความกรุณา เห็นความยึดติดในตัวตน และทบทวนจริยธรรมการไม่ทำร้ายตนเอง/ผู้อื่น

หากมีการขยายเป็น 9–12 สัปดาห์ ควรเป็นช่วงรวมทักษะภายใต้ผู้สอน เช่น ทบทวนการสังเกตความรู้สึก เพิ่มเวลาฝึกทีละน้อย ฝึกสถานการณ์ระหว่างบุคคลที่ยังค้าง และวางแผนป้องกันการกลับไปหลีกเลี่ยง ไม่ใช่การเพิ่ม exposure อย่างรวดเร็วหรือทำด้วยตนเองโดยไม่มีการประเมิน

ความปลอดภัย การสแกนกายและการเผชิญประสบการณ์อาจกระตุ้นความทรงจำหรือความทุกข์ได้ งานทดลอง MiCBT รายงานว่าผู้เข้าร่วมบางส่วนพบประสบการณ์ยากระหว่างฝึก หากมี trauma, dissociation, psychosis, mania, ความคิดทำร้ายตนเอง หรืออาการทรุด ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนและหยุดแบบฝึกที่กระตุ้นอาการ

อ่านเพิ่มเติม: Francis et al. (2022) — โครง 4 ระยะของ MiCBT, Francis et al. (2024) — ความแตกต่างระหว่าง MiCBT และ MBCT และ Boldt et al. (2025) — scoping review

ภาพประกอบการหายใจและอยู่กับตัวเองอย่างอ่อนโยน

คุณมีสิทธิ์หยุดพัก เปลี่ยนแบบฝึก หรือขอความช่วยเหลือได้เสมอ

ฝึกทีละนิด

ไม่ต้องมีเวลาเยอะ
เริ่มจาก 1 นาที ก็ได้

แบบฝึกเหล่านี้เป็นตัวอย่างเพื่อเรียนรู้ ไม่ใช่การรักษาเฉพาะบุคคล หากระหว่างฝึกรู้สึกเวียนหัว ตื่นตระหนก ภาพความทรงจำรุนแรง หรือไม่ปลอดภัย ให้หยุดและหันไปทำสิ่งที่ช่วยให้กลับมาอยู่กับปัจจุบัน เช่น มองไปรอบตัว ดื่มน้ำ หรือโทรหาใครสักคน

ประมาณ 2 นาทีCBT · 1/4

ความคิดนี้คือ “ข้อเท็จจริง” หรือเป็นเพียง “เรื่องที่ใจเล่า”?

  1. นึกถึงเรื่องที่ทำให้ใจหนักขึ้นหนึ่งเรื่อง
  2. เขียนหรือพูดในใจว่า “ตอนนั้นฉันคิดว่า…”
  3. ถามต่อว่า “มีข้อมูลอะไรอีกด้านหนึ่งที่ฉันยังไม่ได้เห็นไหม?”

บันทึกแบบเบา ๆ

วันนี้มีอะไรที่
คุณได้ลองทำบ้าง?

บันทึกสั้น ๆ เพื่อมองเห็นสิ่งที่ช่วยเราได้ ไม่ใช่เพื่อพิสูจน์ว่าคุณเก่งพอ ข้อมูลทั้งหมดจะเก็บอยู่ในเบราว์เซอร์เครื่องนี้เท่านั้น

เป็นส่วนตัวในอุปกรณ์ของคุณ

เว็บไซต์ไม่ส่งบันทึกไปยังเซิร์ฟเวอร์ คุณลบข้อมูลทั้งหมดได้ทุกเมื่อ หากใช้เครื่องหรือบัญชีเบราว์เซอร์ร่วมกับผู้อื่น ควรหลีกเลี่ยงการเขียนรายละเอียดส่วนตัว

วันนี้คุณได้ทำอะไร? เลือกได้ 1 อย่าง
ใช้เวลาประมาณเท่าไร? ไม่จำเป็นต้องเป๊ะ
ตอนนี้ใจของคุณเป็นอย่างไร? เลือกได้หรือข้ามได้
ไม่มีข้อมูลไหนถูกหรือผิด

มองย้อนกลับแบบไม่ตัดสิน

สิ่งเล็ก ๆ ที่คุณได้ทำ
ก็มีความหมาย

บันทึกทั้งหมด0ครั้งที่คุณแวะมาดูแลตัวเอง
ใน 7 วันที่ผ่านมา0ไม่จำเป็นต้องมีทุกวัน
สิ่งที่เลือกบ่อย—ใช้เป็นข้อมูล ไม่ใช่เป้าหมาย

7 วันที่ผ่านมา

วันที่ว่าง ไม่ได้แปลว่าคุณล้มเหลว

บันทึกล่าสุด

ยังไม่มีบันทึก ลองเริ่มจากหนึ่งนาทีเมื่อพร้อม

ความปลอดภัยสำคัญที่สุด

หากตอนนี้รู้สึกว่า
ไม่ไหวแล้ว

คุณไม่จำเป็นต้องผ่านช่วงเวลานี้คนเดียว หากกำลังคิดจะทำร้ายตนเอง รู้สึกควบคุมตัวเองไม่ได้ หรืออยู่ในอันตรายทันที ให้หยุดแบบฝึกและติดต่อความช่วยเหลือเดี๋ยวนี้

โทร 1323 ตอนนี้
1

บอกใครสักคนที่ไว้ใจ ว่า “ตอนนี้ฉันไม่ปลอดภัย ขอให้อยู่กับฉันหรือช่วยโทรหาใครได้ไหม”

2

โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อพูดคุยกับผู้ให้คำปรึกษาอย่างเป็นความลับ

3

หากเป็นเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ โทร 1669 หรือไปยังห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลใกล้ที่สุด

ข้อมูลสายด่วนอ้างอิงจาก กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข และข้อมูลการช่วยเหลือด้านวิกฤตจาก WHO

อ่านต่อได้จากต้นฉบับ

หลักฐานและเอกสารอ้างอิง

เนื้อหาในเว็บไซต์สรุปอย่างระมัดระวังเพื่อการเรียนรู้ ไม่ได้แทนการประเมินรายบุคคล ลิงก์ด้านล่างพาไปยังบทความวิจัยหรือหน้าต้นฉบับโดยตรง

CBT2 งานวิจัยต้นฉบับ
  1. DeRubeis RJ, et al. (2005). Cognitive therapy vs medications in the treatment of moderate to severe depression. Archives of General Psychiatry.
  2. Dimidjian S, et al. (2006). Randomized trial of behavioral activation, cognitive therapy, and antidepressant medication in the acute treatment of adults with major depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology.
MBCT4 งานหลัก
  1. Teasdale JD, et al. (2000). Prevention of relapse/recurrence in major depression by mindfulness-based cognitive therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology.
  2. Kuyken W, et al. (2016). Efficacy of MBCT in prevention of depressive relapse: an individual patient data meta-analysis. JAMA Psychiatry.
  3. Brown University (program snapshot). Mindfulness-Based Cognitive Therapy: 8-week program structure.
  4. Barnhofer T, et al. (2025). MBCT versus treatment as usual for people with depression whose symptoms have not responded to psychological therapy. The Lancet Psychiatry.
MiCBT / MICBT4 งานศึกษาและทบทวน
  1. Francis SEB, et al. (2022). Group MiCBT reduces depression and anxiety and improves flourishing in a transdiagnostic primary care sample. Frontiers in Psychiatry.
  2. Francis SEB, et al. (2024). Differentiating MiCBT and MBCT clinically: the why, how, and what. Frontiers in Psychology.
  3. Sohrabi F, et al. (2022). Managing type 2 diabetes and depression with MiCBT. Discover Psychology.
  4. Boldt S, Shires A, Beattie J. (2025). MiCBT: a scoping review of randomised controlled trials. Mindfulness.
1323